احکام طهارت آب های مطلق و مضاف{از توضیح المسائل آیت الله العظمی حاج شیخ حسین وحید خراسانی}
احکام طهارت
آب مطلق و مضاف
آب ها دو دسته اند:
1-مضاف
2-مطلق
آب مضاف آبی است که آن را از چیزی بگیرند مثل آب هندوانه یا با چیزی مخلوط باشد در اندازه ای که دیگر به آن آب نگویند.
و غیر اینها آب مطلق است که خود به 5 دسته تقسیم می شود:
1-آب کر
2-آب قلیل
3-آب جاری
4-آب باران
5-آب چاه
1-آب کر
آب کر مقدار آبی است که اگر آن را در ظرفی بریزند که طول و عرض و ارتفاع آن 3 وجب باشد آن را پر کند و کمتر از آن نباشد.
اگر عین نجاست مانند بول{ادرار}و خون به آب کر برسد و رنگ یا بو یا مزه آب به واسطه نجاست تغییر کند آن آب نجس می شود اما اگر تغیر نکند آب پاک است.
اگر بو یا رنگ یا مزه آب کر به واسطه غیر نجاسات تغیر کند آب پاک است.
اگر از آب کری مقداری یخ ببندد آن مقداری که یخ نبسته کمتر از کر باشد و نجاست به آن برسدچنانچه رنگ یا بو یا مزه اش تغییر کند همه اش نجس می شود و هر چه قدر هم یخ آب شود باز نجس می شود.
آبی که در اندازه کر بوده و انسان شک کند از کر کمتر شده یا نه مانند آب کر است یعنی نجاست را پاک می کند و اگر نجاستی به آن برسد نجس نمی شود در صورتی که بو یا رنگ یا مزه اش عوض نشود و آبی کمتر از کر بوده و انسان شک کند که به مقدار کر شده یا نه حکم آب کمتر از کر را دارد.
کر بودن آب به چند راه ثابت می شود:
1-آن که انسان یقین یا اطمینان پیدا کند.
2-آن که دو مرد عادل خبر دهند.
3-آن که کسی که مورد اطمینان باشد و ظن{گمان}بر خلاف گفته او نباشد خبر دهد.
4-به قول کسی که صاحب آب است در صورتی که متهم به دروغ گفتن نباشد.
2-آب قلیل
آب قلیل آبی است که از زمین نجوشد و از کر کمتر باشد.
اگر آب قلیل روی چیز نجس بریزد یا چیز نجس به آن برسد نجس می شود اما در صورتی که با فشار به چیز نجس برسد مقداری از آن که به جسم نجس نرسیده پاک است.
آب قلیل که روی چیز نجس می ریزد و از آن پایین می آید نجس است و بنابر احتیاط واجب باید از آن اجتناب شود.
آبی که با مخرج بول و غائط{مدفوع} را می شویند با 5 شرط چیز پاکی را که با آن بر خورد می کند نجس نمی کند:
1-آن که بو یا رنگ یا مزه اش به واسطه نجاسات تغییر نکرده باشد.
2-نجاستی از خارج به آن نرسیده باشد.
3-نجاست دیگری مثال خون با بول یا غائط بیرون نیامده باشد.
4-بنابر احتیاط ذره های غائط در آب پیدا نباشد.
5-بیشتر از مقدار معمول نجاست به اطراف مخرج نرسیده باشد.
3-آب جاری
آب جاری آبی است که از زمین بجوشد و جریان داشته باشد مثل آب قنات و چاه.
آب جاری اگر کمتر از کر باشد اگر چه نجاستی به آن برسد در صورتی که رنگ یا بو یا مزه اش تغییر نکند پاک است.
آب چشمه ای که جاری نیست ولی اگر از آن بردارند باز بجوشد حکم آب جاری را دارد و تا وقتی بو یا رنگ یا مزه اش به واسطه نجاسات تغییر نکرده باشد پاک است.
چشمه ای که در زمستان می جوشد و در تابستان از جوشش می ایستد تنها زمنی که می جوشد حکم آب جاری را دارد.
آب لوله های حمام و شیر های آب اگر متصل به مخزنی باشد که آب آن از کر کمتر نباشد حکم آب جاری را دارد.
4-آب باران
اگر به جسم نجسی که عین نجاست در آن نیست یک مرتبه باران ببار جایی که باران به آن برسد پاک می شود و باید به گونه ای باشد که بگویند باران آمده و بنابر احتیاط واجب به اندازه ای باشد که اگر در زمین سخت ببارد جریان داشته باشد.
اگر آب باران بر عین نجاست ببارد و به جای دیگر ترشح کند چنانچه ذره های عین نجاست در آن باشد یا بو یارنگ یا مزه اش ررا تغییر دهند آن آب نجس است و اگر نباشند آب پاک است.
مثلا اگر عین نجاست بر بام باشد و باران بیاید و آب باران از ناودان به پایین می ریزد تا هنگامی که باران ببارد آبی که از ناودان می ریزد پاک است اما اگر بعد از برطرف شدن باران معلوم شود به چیز نجس رسیده آن آب نجس است.
هرگاه آب باران در گودالی جمع شود اگر چه کمتر از کر باشد چنانچه در هنگام باران در آن چیز نجسی را بشویند اگر رنگ یا بو یا مزه آب به واسطه آن تغییر نکند آن چیز نجس پاک می شود.
5- آب چاه
آب چاهی که از زمین می جوشد اگر چه کمتر از کر باشد چنانچه نجاستی به آن برسد تا وقتی بو یا رنگ یا مزه اش به واسطه ی نجاست تغییر نکرده باشد پاک است ولی مستحب است پس از رسیدن بعضی از نجاسات مقداری که در کتاب های مفصل گفته شده از آن آب بکشند.
اگر نجاستی در چاه بریزد و بو یا رنگ یا مزه آب آن را تغییر دهد چنانچه تغییر در آب از بین برود و احتیاط مستحب این است که آبی که از چاه می جوشد مخلوط گردد.
احکام آب ها
آّب مضاف چیز نجس را پاک نمی کند و وضو و غسل کردن هم با آن باطل است.
آب مضاف چه زیاد باشد چه کم اگر به چیز نجس برسد نجس می شود اما اگر با فشار برسد آن مقداری نجس می شود که به چیز نجس رسیده.
اگر آب مضاف نجس طوری با آب کر یا جاری مخلوط گردد که دیگر به آن آب مضاف نگویند پاک می شود.
آبی که مطالق بوده و معلوم نیست مضاف شده مثل آب مطلق است و آبی که مضاف بوده و معلوم نیست مطالق شده یا نه مثل آب مضاف است.
آبی که معلوم نیست مطلق است یا مضاف و معلوم نیست قبلاً مطلق بوده یا مضاف چیز نجس را پاک نمی کند و وضو و غسل هم با آن باطل است اما اگر به اندازه کر بود یا بیشتر چنانچه چیز نجسی به آن برسد محکوم به طهارت است.
آبی که پاک بوده و معلوم نیست نجس شده یا نه پاک است و آبی که نجس بوده و معلوم نیست پاک شده یا نه نجس است.
نیم خورده سگ و کافر غیر کتابی و خوک نجس و خوردن آن حرام است و نیم خورده حیوانات حرام گوشت پاک و خوردن آن در غیر گربه مکروه است.